Innovatief MRI-onderzoek moet uitstoot van gadolinium naar oppervlaktewater verminderen

Contrastmiddelen die in ziekenhuizen worden gebruikt bij MRI-scans belanden via het riool in rivieren en meren — en uiteindelijk ook in bronnen voor drinkwater. Dat vormt een groeiende uitdaging voor waterbedrijven, omdat deze stoffen met de huidige zuiveringstechnieken moeilijk te verwijderen zijn. Het nieuwe onderzoeksproject CLEAR-water wil daar verandering in brengen.

Binnen het project werken het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC), Philips en RIWA-Rijn samen aan MRI-technieken zonder contrastmiddelen. Het onderzoek wordt gefinancierd door NWO en de Topsector High Tech Systemen en Materialen (HTSM).

Minder afhankelijk van gadolinium

Voor veel MRI-onderzoeken worden contrastmiddelen op basis van gadolinium gebruikt. Deze stoffen maken bijvoorbeeld doorbloeding van hersenweefsel en ontstekingen zichtbaar. Na gebruik verlaten de contrastmiddelen het lichaam via urine, waarna ze via het riool in het oppervlaktewater terechtkomen. Inmiddels worden verhoogde concentraties gadolinium op meerdere plekken in Nederland aangetroffen.

Voor de drinkwatersector is dat een belangrijke zorg. Waterbedrijven kunnen deze stoffen met bestaande zuiveringstechnieken nauwelijks verwijderen. Daarom verschuift de aandacht steeds meer naar het voorkomen van vervuiling aan de bron.

MRI zonder contrastmiddel

Het CLEAR-water project onderzoekt een alternatief waarbij geen contrastmiddelen meer nodig zijn. Daarbij maken onderzoekers gebruik van een techniek genaamd arterial spin labelling (ASL). In plaats van een externe stof te injecteren, gebruikt deze methode het water in het bloed zelf als natuurlijk contrastmiddel.

Dat biedt meerdere voordelen. Patiënten hoeven geen infuus meer te krijgen en lopen minder risico op bijwerkingen. Tegelijkertijd kan het gebruik van gadolinium sterk worden verminderd, wat de belasting van rivieren zoals de Rijn verlaagt.

Technische uitdagingen

Hoewel ASL al langer bestaat, wordt de techniek nog beperkt toegepast. De beeldkwaliteit is niet altijd voldoende en de verwerking van de gegevens vraagt extra tijd en expertise. Binnen CLEAR-water werken de onderzoekers daarom aan verbeteringen in zowel de beeldopname als de verwerking van de data. Het doel is een robuuste techniek die direct bruikbare beelden oplevert voor de dagelijkse ziekenhuispraktijk.

Volgens de betrokken partijen laat het project zien dat medische innovatie en bescherming van drinkwaterbronnen hand in hand kunnen gaan.

‍